Bakmateriaal:

• ondiep electrisch wafelijzer
• (15 cm diameter: 5 hartjes),
• liefst duo
• boter om in te vetten

Beslag voor 8-9 stuks:

• 250 g tarwebloem, patent
• 7 g instantgist (Oetker)
• 250 ml lauwe melk
• 700 g geschilde eigenheimers
• 3 eieren (L)
• 50 g fijngesneden prei
• (50 g zeer fijngesneden ontbijtspek)
• 1 eetlepel fijngesneden selderij
• 1 ½ theelepel zout (3 g)
• peper nootmuskaat

Erbij:

• aangemaakte veldsla met zure augurkjes
• zure room met mosterd
• gezeefde tomaat met cayenne en zout

Opmerking: er is een afdruklink ingesloten in dit bericht. Bezoek dit bericht om het af te drukken.

Goed voor Oudejaarsavond als u eigenlijk een beetje uitgekookt bent na alle feestdagen. Misschien houdt u niet van oliebollen bakken in het schuurtje. Maar wilt u toch iets aardigs, zij het even geen truffels en kapoenen meer. Sommigen houden het voor deze avond al eeuwen op nieuwjaarswafels, gebakken in ouderwetse wafelijzers. Mocht u die bezitten, dan moet u wel even uitzoeken hoeveel beslag erin gaat. Met een modern electrisch wafelijzer gaat het overigens stukken gemakkelijker. Hier hartige Grumbeerwaffele uit de Pfalz. Ze worden er net als onze stroopwafels in stalletjes op markten gebakken en men houdt er zelfs feesten voor. Het spek kunt u ook weglaten. Warm zijn ze het best en dat is geen probleem want ze kunnen aan tafel worden gebakken of opgewarmd in  het ijzer.

Bakmateriaal:

• diep electrisch wafelijzer
• met 2×16 vakjes

 

Romige kip:

• 250 ml water
• peper, zout
• 400 g kipfilet
• 30 g boter
• 40 g tarwebloem, patent
• 100 ml slagroom
• 2 eetlepels fijngesneden peterselie
• tabasco of worcestershiresaus
• witte peper
• (doperwtjes, diepvries)

 

Wafelbeslag (16 stuks):

• 3 eieren (L)
• 350 ml karnemelk
• 50 g gesmolten boter
• 175 g tarwebloem, patent
• 50 g maïzena
• 4 theelepels bakpoeder (8 g)
• 1 theelepel zuiveringszout (2 g)
• 1 theelepel zout (2 g)
• boter voor het ijzer

Opmerking: er is een afdruklink ingesloten in dit bericht. Bezoek dit bericht om het af te drukken.

In de zonnige ontbijtkamer met gele strookgordijntjes op Cape Cod staat een typisch Amerikaans ontbijt uitgestald. Cornflakes, boekweitpannenkoekjes, donuts en warme wafels. Heel geschikt voor een lange strandwandeling. ‘Waffles’, schrijft beroemde James Beard zaliger in zijn belangrijkste boek American Cookery (1972), ‘dateren uit het begin van de 19e eeuw.’ Zoiets lezen wij niet graag! Want het waren Nederlandse pioniers die al in de 17e eeuw de wafelijzers invoerden in de Nieuwe Wereld, met hèt kookboek van toen De verstandige Kok, waarin een prima recept (zie de teksuitgave van Marleen Willebrands, 2006). Zo’n ijzer was natuurlijk enorm handig voor wie zich nog moest vestigen: het ging gewoon op een open vuurtje en je had geen last van de rook. Vandaar dat ze buitengewoon populair werden onder alle immigranten. Goed voorbeeld van een elegante ontwikkeling: Buttermilk Waffles uit Wisconsin. Hiermee kun je alle kanten op: bij het ontbijt, bij de koffie met bijvoorbeeld honing, jam of zacht fruit. Met de klassieke Creamed chicken een onverslaanbare combinatie voor kinderpartijtjes of een feestelijke lunch.

Bakmateriaal:

• diep electrisch wafelijzer
• met 2×16 vakjes (zie onder)

 

Beslag voor 12-14 stuks:

• 250 ml melk
• 125 g roomboter
• 250 g tarwebloem, patent
• 40 g poedersuiker
• 1 pakje vanillesuiker (8 g)
• ½ theelepel zout (1 g)
• 4 eierdooiers
• 4 eiwitten
• eventueel boter om in te vetten

Opmerking: er is een afdruklink ingesloten in dit bericht. Bezoek dit bericht om het af te drukken.

In 2008 kregen de leden van de Vlaamse Academie voor Streekgebonden Gastronomie een boek toegezonden getiteld: Brusselse wafels. Met 4 auteurs : Jo van Caenegem, Danny Crauwels, Gustaaf Ingelaere en Ghislaine Steps. Een initiatief van Erfgoed Brussel, de Vlaamse Gemeenschapscommissie en bovengenoemde Academie. Voorwoord van Minister Pascal Smet. ‘In geuren en kleuren’ staat er op de omslag: wrijf erover en ruik. Je moet er niet aan denken dat elk kookboek zijn eigen geur zou verspreiden, maar dit rook echt naar vanillewafels en daar kreeg ik zo’n zin in dat ik meteen een ijzer heb aangeschaft. Voor wafels met 16 vakjes, net zoals Adriaen van Ostade ze schilderde. Dat is helemaal niet goed volgens het boek dat de hele geschiedenis beschrijft, het moeten er 24 zijn. Op de oudgemaakte bladzijden – voor Uitgeverij Oogachtend is het uiterlijk minstens zo belangrijk als de inhoud! – reproducties van schilderijen en prenten, oude en nieuwe recepten en de constatering dat een Belg onder meer uit 1/10^de bier, 1/10^de jenever, 1/10^de paling in ’t groen, 1/10^de  tomaat-garnaal, 1/10^de witloof met hesp en kaassaus, 1/10^de pralines, 1/10^de Ardeense ham, 1/10^de mosselen en … 1/10^de wafels. Identiteit, eetgewoonten en voedsel – je kunt ze niet scheiden, vinden de schrijvers. Gelijk hebben ze.

Bakmateriaal:

electrisch oublie- of knijpertjes-ijzer, diameter circa 15 cm

 

Beslag voor 18 stuks:

• 2 eieren
• 1 eierdooier
• 100 g suiker
• 250 ml romige kokosmelk
• 50 g tarwebloem, patent
• 50 g rijstebloem
• (mespunt vanillemerg)
• (snufje zout)

Om in te vetten:

• (pandanblad)
• zonnebloemolie

Opmerking: er is een afdruklink ingesloten in dit bericht. Bezoek dit bericht om het af te drukken.

Kuih Kapit (Cupido-koekjes) ofwel  Love letters. Zo noemen de Peranakan-Chinezen in Penang deze wafels, Kuih Sepit op Borneo. Men zegt dat dit teruggaat op een zeer ver Chinees verleden. Legerbataljons die vochten tegen de Mongolen zouden elkaar boodschappen hebben gestuurd in dit soort rolletjes. Evengoed zouden geliefden ze gebruikt hebben voor geheime berichten. Zou kunnen, want de meer gangbare naam Kuih Belanda wijst op toentertijd niet geaccepteerde liefdesrelaties. Belanda staat namelijk voor ‘Hollands’ en is een herinnering aan de 17e eeuwse Nederlandse invloed in Maleisië. De wafels worden gebakken boven een houtskoolvuur in wafelijzers, die romantisch versierd zijn met bloemen en vogels. Maar het zijn in feite onze knieperties, ook al is het recept prachtig exotisch geworden. Wij kunnen ze maken in dat electrische wafelijzer dat zo vaak in de kast blijft staan. Probeer wel een paar pandanbladeren te bemachtigen bij een oosterse winkel of marktkraam en vet het hete ijzer in met een bundeltje daarvan: ruikt heerlijk! Als u ze niet kunt krijgen, lukt het ook de smaak te benaderen door een mespuntje vanillemerg toe te voegen aan het beslag en een vet lapje te gebruiken.

Bakmateriaal:

• ondiep electrisch wafelijzer
• (15 cm diameter: 5 hartjes) liefst duo
• boter om in te vetten.

 

Wafels voor elke dag (12 stuks):

• 300 g tarwebloem, of halfom volkorentarwemeel/gerstemeel/ havermeel
• 4 eetlepels suiker
• 1 theelepel gemalen kardemom
• 1 theelepel bakpoeder (2 g)
• snuf zout
• 500 ml melk of halfom karnemelk
• 100 g gesmolten boter
• 4 eieren

Roomwafels (8 stuks):

• 400 ml slagroom
• 100 ml crème fraîche
• 200 g tarwebloem, patent
• snuf zout
• 100 ml water
• 2 eetl. gesmolten boter

 

Erbij:

• boter en suiker
• zure room en jam
• ijs
• brie of smeerkaas, bieslook

Opmerking: er is een afdruklink ingesloten in dit bericht. Bezoek dit bericht om het af te drukken.

In Scandinavië bakt men graag wafels. Slim, als de bakker ver weg is. Zweden kent zelfs een nationale wafeldag, Våffeldagen, op 25 maart, omdat die naam zo lijkt op Vårfrudagen (Maria-Boodschap), die op deze datum wordt gevierd. In Noorwegen heb je Hverdagsvafler, wafels voor elke dag, gemaakt van wat er in huis is. Een zo specifieke versnapering dat emigranten ze Hjemlengsel, ‘heimwee’ noemen. Ze worden nog altijd geserveerd in Noorse Zeemanskerken over de hele wereld.

Ze hebben dan ook oude papieren, want er zijn wafelijzers gevonden daterend uit de zevende eeuw met ingekraste runen en de Noormannen konden kennelijk niet zonder want het is zeker dat ze de ijzers invoerden in Engeland rond het jaar 1000. Ongetwijfeld ook door de reislustige Vikingen geïnspireerd is het gebruik van kardemom, een Midden-Oosterse smaak, die alleen in Scandinavië tot de nationale keukens is gaan behoren. Hier twee van de vele recepten.

Bakmateriaal:

• elektrisch oublie- of knijpertjes-ijzer,
• diameter circa 15 cm

 

Voor 10 -12 stuks:

• 125 g roggemeel
• 125 g gerstemeel of fijn volkorentarwemeel
• 1 eetlepel bruine basterdsuiker
• 1 theelepel zout
• 1 ei
• 250-300 ml water
• 50 g ontvelde Groninger metworst, in dunne plakjes
• 25 g vers vet spek in platte reepjes*
• 2 eetlepels olie

Opmerking: er is een afdruklink ingesloten in dit bericht. Bezoek dit bericht om het af te drukken.

Een tijd geleden kreeg ik een brief van een mevrouw uit de Achterhoek. Zij vond dat er wel erg vaak uitheemse zaken aan bod komen in mijn geschrijf. “Ik zou het jammer vinden als oude eetgewoontes verloren gaan.” Zij wil wel eens een paar Nederlandse streekgerechten zien en komt zelf met een voorstel: “een zeer gezonde en lekkere koek!” Dat zou je aan de naam niet zeggen! En ook niet aan de recepten die ik in huis had van deze Groninger/Drentse (nieuwjaars)wafels. Het kookboekje van het Streekhistorisch Centrum Stadskanaal (Povvert Pankouk Pierewaai z.j.) neemt op ongeveer dezelfde hoeveelheid meel, 50 g bruine suiker, veel anijs en ook nog 25 g stroop. Wessels-Nijenhuis doet daar in haar Proemenkreuze (Drents kookboek, 1974) nog een schepje bovenop. Die wil een ons stroop, evenveel spek, zwoerd om in te vetten, een open vuur en een oude kachel “omdat door het bakken alles ontzettend vies wordt”.

Hieronder een Achterhoekse versie, bijgewerkt voor onze tijd. Kon u niet aan gerstemeel komen (te koop bij natuur- en molenwinkels): het gaat ook met fijn volkorentarwemeel, let wel: géén bloem! U hebt dan minder water nodig.

Vegetarische versie van mijn briefschrijfster: “roer lijnzaad, zonnepitten, sesam of gemalen noten door het beslag.”

Helaas zijn ook Spekkendikken weer niet zo heel verschrikkelijk typisch Nederlands. Want gerechten die bevallen gaan reizen. We delen ze met het Duitse ‘Land’ Niedersachsen, waar men allerlei kruiden door de Speckendicken doet, maar niet die droge worst van de Groningers. Maar dat gebied grenst aan Drenthe en Groningen, dus wie heeft wie beïnvloed?

Bakmateriaal:

• electrisch oublie- of knijpertjesijzer,
• diameter 15 cm
• koeksteker 8 cm diameter

Deeg voor 12-13 stuks:

• 250 g tarwebloem, patent
• snuf zout
• 75 g witte basterdsuiker
• 7 g instantgist (Oetker)
• circa 25 ml lauwe melk
• 1 klein ei, losgeklopt
• 125 g boter, gesmolten en
• tot lauwwarm afgekoeld
• eventueel boter voor het ijzer

Vulling:

• 100 g golden syrup
• 75 g boter
• 1 theelepel gemalen kaneel

Opmerking: er is een afdruklink ingesloten in dit bericht. Bezoek dit bericht om het af te drukken.

Ze is Amerikaanse, overslank, van verre Nederlandse afkomst en, zoals zovelen uit de nieuwe wereld, voortdurend op zoek naar haar wortels. Dus wat doe je met zo’n gast? We zijn naar Urk gegaan, hebben het kerkje op Schokland bekeken en een Hollandse uitsmijter gegeten. In het Openluchtmuseum (Arnhem) vond ze de historische gebouwen en de bakkerij ‘so lovely’. Snoepen deed ze nooit, zei ze. Behalve dan toen ze, moe van een dag sjouwen, toch ook maar viel voor een stroopwafel. Wat was dat? Een stroopwafel? Dat kenden ze niet in Amerika. O, en bakten ze die hier al sinds de 19e eeuw?  Dat moest ik maar gaan exporteren naar de States. Kon ik rijk van worden… Gelukkig waren anderen mij voor